پیچیدگیها و شرایط خاص زندگی امروزی، چالشها، مشکلات و فشارهای روانی زیادی را برای جوامع بشری ایجاد کرده است که برای رفع این مشکلات و حفظ سلامت روحی افراد و داشتن جامعهای سالم، ارائه خدمات مددکاری اجتماعی امری ضروری و مهم به نظر می رسد.
مددکاری اجتماعی خدمتی است که در آن مددکار کمک میکند مددجو (یک فرد یا گروه یا جامعه) مشکل خود را شناخته و به تواناییهای خود پی ببرد و با استفاده از منابع و امکانات موجود در جهت حل مشکل خود بر آید؛ در واقع مددکاری اجتماعی عبارت از مجموعهای متشکل از تدابیر و مشاورهها و فعالیتهای حرفهای است که با ایجاد تغییر و دگرگونی مناسب در شرایط مادی و معنوی افراد و اقشار جامعه، زمینه رشد و تعالی آنان را فراهم آورد.
انسانها قدرت حل مشکلات خودشان را دارند و تواناییهای فیزیکی، روانی، اجتماعی، عقلی و اقتصادی که در اختیار هر انسان قرار دارد او را در حل مشکلات کمک میکند؛ اما گاهی مشکلات افراد در حدی است که فرد به کمک دیگران نیاز دارد. چنانچه فرد دارای مشکل که برای حل مشکلاتش به کمک دیگران نیازمند است را مددجو بنامیم مددکار کسی خواهد بود که میتواند به شناسایی و حل مشکل به مددجو کمک کند.
بر این اساس "مددکاری، خدمتی حرفهای است که بر پایه دانش و مهارتهای خاص قرار گرفته و هدف آن کمک به افراد و گروههایی است که بتوانند استقلال شخصی، اجتماعی و رضایت خاطر فردی و اجتماعی را به دست آورند."
مددکاران ضمن پایبندی و اعتقاد به اصول مذهبی و اخلاقی و رعایت اصول حرفه ای و ضروری مددکاری همچون رازداری، مشارکت دادن مددجو در فعالیتها، احترام به احساسات مددجو، عدم پیشداوری درباره مددجو، ایجاد رابطه عاطفی و دوجانبه با مددجو، پذیرش مددجو به عنوان یک انسان با تمام خصوصیاتی که دارد و شخصیت قائل شدن برای مددجو، بر اساس میزان انگیزه، ظرفیت و استعداد آنان برنامه ویژه کمکرسانی را تنظیم مینمایند.
به طور معمول مددجویان به سه طریق مختلف با این نهاد تماس گرفته و طرح مشکل مینمایند:
۱ ـ شناسایی توسط امدادگران ۲ـ مراجعه مستقیم مددجو ۳ـ معرفی توسط افراد و مراجع ذیصلاح.
شیوه تحقیق کمیته امداد امام(ره) به این صورت است که پس از مراجعه مددجو و طرح مشکل، مددکاران (محققان) در اسرع وقت به محل سکونت وی مراجعه کرده و به چهار طریق مشاهده، مصاحبه، پرسشنامه و بررسی وضعیت زندگی وی، اطلاعات دقیق و کاملی از مشخصات، مسائل، مشکلات، تاریخچه مشکل، علت بروز یا توسعه مشکل، شیوههای کنترل یا حذف مشکل، استعدادها، انگیزه و علایق، زمینههای کاری، میزان و نوع کمکهای مناسب حال مددجو و ... را ثبت و ضبط نموده و راهحلهای پیشنهادی خود را برای رفع مشکل مطرح مینماید که پس از تکمیل پرونده توسط مددکار و ارائه پیشنهادهای موردنظر در خصوص وضعیت و نـحوه کمک بـه مـددجو تصمیمگیری میشود. چنانچه مشکلات مددجو در حدی باشد که ضرورت حمایت از وی احراز شود ضمن انجام این کار، نسبت به ارائه خدمات مشاورهای و راهنمایی، پیگیری مسائل حقوقی و قضایی و ارائه سایر کمکها و خدماتی که در فصلهای دیگر توضیح داده شده اقدام میشود. همچنین برای اطلاع همیشگی و مستمر از وضعیت خانواده مددجو هر شش ماه یک بار و در برخی مواقع سالی یک بار نسبت به وضعیت خانواده تحقیق مجدد به عمل میآید.
