نوآوری کشاورز خلیل آبادی در آبیاری زیرسطحی با پشتیبانی کمیته امداد به ثمر نشست
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کمیته امداد، در میان زمینهای خشک و آفتابخورده خلیلآباد، باغی وجود دارد که برخلاف بسیاری از زمینهای اطراف، سرسبز و پرثمر است. در زیر این خاک حاصلخیز، شبکهای از لولهها و بلوکهای سیمانی جریان دارد که آب را بیصدا و دقیق به ریشههای درختان میرساند. اینجا، مزرعه هادی قوامی است؛ کشاورزی که با اجرای سیستم آبیاری زیرسطحی، داستان تازهای از امید در کشاورزی خراسان نوشته است.
قوامی متولد ۱۳۶۵، پدر دو فرزند است؛ یکی از فرزندانش مبتلا به اختلال اتیسم بوده و تحت پوشش بهزیستی قرار دارد. با وجود مشکلات خانوادگی و اقتصادی، او هرگز از فعالیت در زمین کشاورزی دست نکشید. به گفته خودش، بحران کمآبی در سالهای اخیر انگیزه اصلی برای تغییر روشهای سنتی آبیاری بوده است.
«هر سال میدیدم آب کمتر میشود و زمینها بیحاصلتر. دیگر نمیشد مثل گذشته با جوی و پمپ کار کرد. باید کاری میکردم که آب هدر نرود. همین باعث شد دنبال سیستم آبیاری زیرسطحی بروم.»
اجرای این طرح از سال ۱۳۹۰ در ذهن قوامی شکل گرفت، اما تا سال ۱۴۰۱ بهدلیل نبود منابع مالی، به اجرا نرسید. سرانجام، با دریافت تسهیلات ۱۰۰ میلیون تومانی از کمیته امداد امام خمینی (ره)، پروژه بهصورت کامل عملیاتی شد. او همچنین حدود ۵۰ میلیون تومان سرمایه شخصی خود را نیز صرف خرید تجهیزات، بلوکهای سیمانی و لولههای مخصوص کرد.
در این طرح، شبکهای از بلوکهای سیمانی در زیر خاک نصب میشود که موجب نفوذ آهسته و مستقیم آب به ریشه درختان میگردد. به گفته قوامی، این روش باعث کاهش ۵۰ درصدی مصرف آب و افزایش راندمان آبیاری شده است.
«قبلاً وقتی آبیاری میکردیم، نصف آب تبخیر میشد یا در مسیر هدر میرفت. حالا آب مستقیماً به ریشه میرسد. درخت هم بهتر رشد میکند و محصول بیشتری میدهد.
زمین کشاورزی قوامی حدود ۲/۳۳ هکتار وسعت دارد و بهصورت موقوفه (اجارهای) در اختیار اوست. فعالیتها در این باغ بهصورت فصلی انجام میشود و در زمان برداشت محصول، بیش از ۵۰ تا ۶۰ نفر بهصورت مستقیم در برداشت، بستهبندی و حمل انگور فعالیت میکنند.
همچنین حدود ۲۰ تا ۳۰ نفر دیگر بهصورت غیرمستقیم در فرآیندهای جانبی مانند فروش، حملونقل و فرآوری مشغول هستند. هرچند بیشتر این نیروها غیرمددجو هستند، اما بخشی نیز از مددجویان و خانوادههای تحت پوشش کمیته امداد به شمار میروند.
«در فصل برداشت، تقریباً همه محلیها مشغول میشوند. هرکس دستی در کار دارد. بعضیها از طریق همین کارهای فصلی خرج زندگیشان را درمیآورند. خدا را شکر تا حالا کسی دست خالی از باغ من نرفته.»
محصول اصلی باغ، انگور است. برداشت آن در فصل تابستان انجام میشود و به گفته قوامی، کیفیت و طعم محصولات بهواسطه روش آبیاری جدید، بسیار بهبود یافته است.
«وقتی آب بهموقع و به اندازه به درخت میرسد، دانه انگور آبدارتر و خوشرنگتر میشود. امسال فروش خوبی داشتیم و قیمتها هم نسبت به پارسال بهتر بود.
محصولات باغ بهصورت عمده به بازارهای محلی و گاهی به سردخانههای اطراف شهر ارسال میشود. قوامی امیدوار است در آینده با بستهبندی استاندارد و برند محلی، بتواند بخشی از محصول را برای صادرات آماده کند.
قوامی اجرای طرح آبیاری زیرسطحی را بدون حمایت کمیته امداد ممکن نمیداند. او از روند ارائه تسهیلات ابراز رضایت کرده و میگوید که همکاری این نهاد در تمامی مراحل همراه او بوده است.
«کمیته امداد واقعاً کمک کرد. اگر آن وام را نمیگرفتم، این طرح هیچوقت عملی نمیشد. حتی در مراحل اداری هم با من همکاری کردند. هیچ انتقادی ندارم و از همه کسانی که کمک کردند ممنونم.»
به باور او، آینده کشاورزی ایران در گرو تغییر روشهای سنتی و استفاده از فناوریهای نوین است. کاهش منابع آبی و افزایش هزینهها، کشاورزان را ناگزیر به نوآوری کرده است.
«اگر بخواهیم کشاورزی بماند، باید یاد بگیریم چطور درست آبیاری کنیم. با همین سیستم زیرسطحی، من توانستم هم در مصرف آب صرفهجویی کنم و هم محصول بهتری بگیرم. انشاءالله اگر شرایط فراهم شود، میخواهم این طرح را در زمینهای دیگر هم اجرا کنم.»
قوامی به جوانان علاقهمند به کشاورزی توصیه میکند پیش از ورود به این حوزه، شرایط اقلیمی و منابع آبی منطقه را بررسی کنند تا سرمایه و تلاششان به هدر نرود. «کشاورزی کار سختی است، اما اگر با فکر و برنامه باشد، برکت دارد. باید هم توکل به خدا داشت، هم مطالعه و برنامهریزی کرد.
تجربه هادی قوامی نمونهای موفق از ترکیب دانش بومی و فناوری نوین در کشاورزی است. اجرای سیستم آبیاری زیرسطحی در باغهای خلیلآباد، نهتنها موجب کاهش چشمگیر مصرف آب شده، بلکه زمینه اشتغال دهها نفر را نیز فراهم کرده است. این طرح نشان میدهد که با حمایت نهادهایی چون کمیته امداد امام خمینی (ره)، میتوان حتی در شرایط کمآبی، به تولید پایدار، صرفهجویی در منابع و رونق اقتصادی دست یافت.
